Mehmed Celal'in Eserleri Latin Harfleriyle Raflarda

Mehmed Celal'in Eserleri Latin Harfleriyle Raflarda

Mehmet Celal’in kısa, uzun öyküleri ve romanları en sonunda Latin harflerine aktarılarak kitapçıların raflarında yerlerini aldı. Çevriyazısını Dr. Umut Düşgün’ün yaptığı geç kalınmış bu değerli çalışmalar Lakin Yayınları tarafından basıldı.

Celal’in kitapları yayınevi tarafından iki başlık altında toplandı:

1) Toplu Hikâyeler

2) Romanlar ve Büyük Hikâyeler

“Toplu Hikâyeler” tek cilt, “Romanlar ve Büyük Hikâyeler” iki cilt olarak yayımlandı. Buradan yayınevinin bir külliyat basma niyeti olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Nurcan Şen ve M. Fatih Andı’nın, Mehmed Celâl’in bazı roman ve öykülerinin çevriyazısını yaptığı bilinmektedir, ancak Lakin Yayınlarının bastığı bu üç cilt içindeki eserlerin daha önce hiç kimse tarafından hazırlanmadığının altını çizelim. Yani bu üç kitaptaki Mehmed Celal’in öykü ve romanları Türkiye’de bir ilk olarak çevriyazısı yapılmıştır.

Kitapların içindekilere gelirsek...  “Toplu Hikâyeler”in 1. Cildi, Mehmed Celâl Hikâyeler isimli kitapta muharririn kısa öyküleri yer almaktadır. Eseri hazırlayan Umut Düşgün kitabın ön sözünde Mehmed Celâl’in sanatı ve muharrir üzerine yapılan çalışmalar hakkında kısa bir takdim yazısı yazmıştır. Kitaptaki çevriyazısı yapılan öyküler sırasıyla şu şekildedir:

1) Hâlâ Seviyor yahut İftirak             7) Samimiyet             

2) Oyun                                              8) Piyano

3) Mev’id-i Mülâkât                          9) Ninni

4) Solgun Yadigârlar                         10) Mâî Sümbül yahut Pembe Bir Gül

5) İsmete Taarruz                              11) Aşk-ı Masumâne

6) Yadigâr’ı Hürriyet

“Romanlar ve Büyük Hikâyeler”in iki cildinde de yine hazırlayanın kısa bir takdim yazısı ile başlar kitaplar. “Romanlar ve Büyük Hikâyeler”in “1. Cilt”indeki Mehmed Celâl’in çevriyazısı yapılan eserleri şunlardır:

1) Venüs                                             4) Aurora

2) Cemile                                            5) Margerette

3) Dehşet yahut Üç Mezar                 6) Bî-Vefâ

“2. Cilt”teki Mehmed Celâl’in çevrimyazısı yapılan eserleri de şunlar:

1) Zehra                                              3) Kuşdili’nde

2) İsyan

Burada, Mehmed Celâl’e ait romanlar ve uzun hikâyeler bir bütün teşkil edecek şekilde iki cilt olarak düşünülmüş olup daha sonra üçüncü cildinin latinize edilmesi planlanmaktadır. Aynı şekilde kısa hikâyeler de iki cilt olarak planlanmıştır.

Peki, kim bu Mehmed Celâl? Evet, çok kişi tarafından bilinmeyen bir yazardır. Genelde edebiyat fakültelerinde Yeni Türk Edebiyatı derslerinde adı geçer. O da öğrenci şanslıysa. Çoğu otorite ilk defa ismini Mehmet Kaplan tarafından duymuştur. Kaplan’ın Tevfik Fikret çalışmasında “Küçük ve günlük hassasiyetler devri” olarak isimlendirdiği alt başlıkta Servet-i Fünun edebiyatı öncesinde ara-nesil olarak adlandırdığı ve içinde Mehmed Celâl’in de yer aldığı 25-30 kişilik bir yazar grubundan bahseder ve bu neslin: “(...) gerek duyuş tarzı, gerek üslûp sahasında adeta edebiyatımızın çehresini değiştirecek faaliyetlerine sahne” olduğunun altını çizer.

Ara nesil şâiri olarak bilinen Mehmed Celâl nesir bağlamında da hatırı sayılır bir eser külliyatına sahiptir. Döneminin genç okurlarını oldukça etkileyen ve okunan eserler ortaya koyan Mehmed Celâl; Türk edebiyatında çeviri, uyarlama ve telif eserleriyle popüler roman, hikâye ve uzun hikâye türlerinde çok sayıda eser ortaya koymuştur. Mehmed Celâl, kısa süren, özel hayatı ve yaşam tarzı sebebiyle kesintiye uğrayan edebî hayatı süresince; şiir, hikâye, tenkit, makale ve roman gibi türlerde çok sayıda eser neşretmiştir.

Mehmed Celâl; “Ada Şâiri” olarak da anıldığı üzere şiir ile oldukça haşır neşir durumdadır. Ancak bu durum nesirde de kendisini gösterir. Mehmed Celâl; mitolojik kahramanlardan, esatirden oldukça esinlenerek Venüs adlı bir eser meydana getirir ve yine bu eserin bir anlamda devamı olarak kabul edilebilecek olan Dehşet’in mukaddimesinde, ilk yazdığı roman olduğunu ve ondan aldığı tepkiler üzerine bu türe temayül gösterdiğini aktarır.

Mehmed Celâl’in eserlerinde, özellikle hikâye ve romanlarında, kişisel hayatının etkileri, akisleri göze çarpar. Çeşitli buhranlar ve çalkantılar yaşayan Celâl, birçok eserinde bunlardan söz eder, hikâye kahramanlarına kendi yaşattıklarını yaşatır. Bununla birlikte, eserlerinin ön sözlerinde ortaya koyduğu üzere; birçok eseri çeşitli edebiyat dergilerinde yer alan hikâyelerden uyarlamalardır. Çok kısıtlı kişi ve konuya haiz olan nesirleri buna rağmen yeni bir bakış ve nazariyeyle ele alınmalıdır. Mehmed Celâl’in münakaşacı, şâir, münekkit kişiliği öne çıksa da romancı, hikâyeci kimliği bir nebze gölgede kalmıştır.

Paylaşınız:

Volkan Gemili

Volkan Gemili

1985, Mersin doğumlu. Ankara Anadolu Özel Arı Lisesi mezunu. Lisans ve yüksek lisanstan Erzincan Üniversitesi’nden mezun. Bitirme tezini ve yüksek lisans tezini Yeni Türk Edebiyatı Anabilim Dalından verdi. Bitirme tezinde “Postmodernizm ve Portmodern Kavramlar”, yüksek lisans tezinde “Ahmet Mithat Efendi’nin Roman ve Hikâyelerinde Roman Tekniği Üzerine Düşünceleri” konularını çalıştı. Şu an ise Erzincan Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı, doktora öğrencisi...  Mesleği, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni. Evvela liselerde yaptı bu mesleği. Şu sıralar ise Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı öğretim görevlisi. Dergah, Güncel Sanat, Telgraf gibi dergilerde öykü ve eleştirel denemeleri yayımlandı. İnceeleyen, Okumakayrıcalıktır ve Mavimelek gibi edebiyat sitelerinde öykülerini yayımladı.  Güncel Sanat ve Turkish Studies gibi uluslararası hakemli dergilerde akademik çalışmaları yer almaktadır. Lakin Yayınlarından 2014’te çıkmış “Memleket Küçük Hikayeleri” isimli akademik bir çalışması vardır. 

 

 

 

Diğer Yazıları

YORUM YAZIN